Soybağı, bir çocuğun ana ve babası ile arasındaki hukuki bağı ifade eder. Türk Medeni Kanunu’nda soybağının kurulması, hem kişisel statü hem de miras, nafaka, velayet ve soyadı gibi birçok hukuki sonucu doğurduğundan, kamu düzeniyle yakından ilişkilidir.
Türk hukukunda soybağı; kan bağına dayanarak veya evlat edinme yoluyla kurulabilir.
Soybağının Kurulma Yolları (TMK m. 282)
Türk Medeni Kanunu’na göre soybağı şu yollarla kurulur:
- Çocuk ile ana arasında: Doğumla
- Çocuk ile baba arasında:
- Ana ile evlilik
- Tanıma
- Mahkeme kararı (babalık davası)
- Evlat edinme yoluyla
I.Kan Bağına Dayanan Soybağının Kurulması
- Çocuk ile Anne Arasında Soybağı
Çocuk ile anne arasındaki soybağı doğumla kendiliğinden kurulur.
Annenin evli olup olmaması, soybağının kurulması açısından önem taşımaz. Çocuğu doğuran kadın, hukuken annedir.
- Çocuk ile Baba Arasında Soybağı
Baba yönünden soybağı üç farklı şekilde kurulabilir:
A.Ana ile Evlilik
- Babalık Karinesi
TMK m. 285 uyarınca:
- Evlilik devam ederken doğan çocuk
- Evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuk
kocanın çocuğu sayılır.
Bu düzenlemeye babalık karinesi denir.
- 300 Gün Kuralı
Evlilik boşanma, ölüm veya butlan ile sona ermişse;
- 300 günlük süre, kararın kesinleşmesi veya ölüm tarihinden itibaren başlar.
- Çocuk 300 gün içinde doğmuşsa, kural olarak koca baba kabul edilir.
Ancak, annenin evlilik sırasında gebe kaldığı ispatlanırsa, çocuk 300 günden sonra doğmuş olsa bile babalık karinesi uygulanabilir.
- Soybağının Reddi Davası
Babalık karinesinin gerçeğe aykırı olduğu durumlarda soybağının reddi davası açılabilir.
Kimler Dava Açabilir?
- Koca
- Çocuk
- Bazı hâllerde kocanın altsoyu, anne-babası veya baba olduğunu iddia eden kişi
Dava Sebepleri
- Kocanın baba olmasının fiilen imkânsız olması
- Çocuğun kocanın cinsel ilişkisinden olmadığının ispatı
- Çocuğun evlilikten önce veya ayrı yaşama döneminde ana rahmine düşmesi
Süreler
- Koca: Öğrenmeden itibaren 1 yıl
- Çocuk: Ergin olduktan sonra 1 yıl
- Kayyım atanmışsa: Atama tarihinden itibaren 1 yıl
Soybağının reddi kararıyla, çocuk ile koca arasındaki soybağı doğumdan itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
B.Tanıma Yoluyla Soybağının Kurulması
Tanıma, evlilik dışı çocuğun babasının, kanunda öngörülen şekle uygun olarak yaptığı tek taraflı irade beyanıdır.
Tanımanın Şartları
- Baba ayırt etme gücüne sahip olmalıdır.
- Tanıma:
- Nüfus memuruna,
- Mahkemeye yazılı başvuruyla,
- Resmî senetle,
- Vasiyetname ile yapılabilir.
- Çocuğun başka bir erkekle soybağı bulunmamalıdır.
Geçerli tanıma, doğumdan itibaren geçmişe etkili olarak soybağını kurar.
Tanımanın İptali
Tanıma;
- Şekil eksikliği,
- İrade sakatlığı (yanılma, aldatma, korkutma),
- Baba olunmadığının ispatı
gibi sebeplerle iptal edilebilir.
İptal davasını ana, çocuk, cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer açabilir.
C.Babalık Davası (Mahkeme Kararıyla Soybağı)
Ana veya çocuk, evlilik dışı çocuk için babalık davası açabilir.
Şartlar
- Çocuğun başka bir erkekle soybağının bulunmaması gerekir.
- Davalı, baba olduğu iddia edilen erkektir.
Babalık Karinesi
Davalının;
- Doğumdan önceki 300–180 gün arasında
ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması, babalığa karine sayılır.
Süreler
- Ana: Doğumdan itibaren 1 yıl
- Çocuk: Ergin olduktan sonra 1 yıl
- Haklı sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından itibaren 1 ay
Babalık Davasının Sonuçları
Mahkeme kararıyla:
- Baba–çocuk arasında soybağı kurulur.
- Baba, çocuğun nafaka ve bakım yükümlülüğünü üstlenir.
- Anne;
- Doğum giderleri,
- Gebelik ve doğum öncesi/sonrası geçim giderleri,
- Gebeliğe bağlı diğer masrafları
talep edebilir.
Avrasya Hukuk Bürosu Olarak Hukuki Desteğimiz
Soybağına ilişkin davalar; hak düşürücü süreler, ispat yükü ve kamu düzeni boyutu nedeniyle uzmanlık gerektirir. Avrasya Hukuk Bürosu olarak; soybağının reddi, tanımanın iptali, babalık davaları ve nüfus kayıtlarının düzeltilmesi süreçlerinde müvekkillerimize etkin ve titiz hukuki danışmanlık sunmaktayız.
